विषयगत अध्ययन नायब सुब्बा

Loksewa IQ प्रश्न: नायब सुब्बाको सामान्य बौद्धिक परीक्षण पूरा गाइड (IQ Questions Loksewa)

लोकसेवा गाइड: Loksewa IQ प्रश्न: नायब सुब्बाको सामान्य बौद्धिक परीक्षण पूरा गाइड (IQ Questions Loksewa)

नायब सुब्बा प्रथम पत्रको सामान्य बौद्धिक परीक्षण (GMAT/IQ) का २० प्रश्न: शाब्दिक, मात्रात्मक र अशाब्दिक भाग, हरेक किसिमको उदाहरण र हल गर्ने तरिका, अभ्यासको योजना र परीक्षामा समय मिलाउने रणनीति।

नायब सुब्बाको प्रथम पत्रमा ५० प्रश्नमध्ये २० प्रश्न सामान्य बौद्धिक परीक्षण (General Mental Ability Test) बाट आउँछन्, र यो भागले ४० अङ्क बोक्छ। धेरैले यसलाई "IQ" भन्छन्। IQ questions loksewa को राम्रो पक्ष के हो भने यसमा घोक्नुपर्ने कुरा कम छन्; प्रश्नका किसिम चिनेर नियमित अभ्यास गरे थोरै समयमै अङ्क बढ्छ। यो गाइडमा पाठ्यक्रमका तीनै भाग, हरेक किसिमको उदाहरण, हल गर्ने छोटो तरिका र अभ्यासको योजना छ।

नासु IQ: तीन भागका प्रश्ननायब सुब्बा प्रथम पत्रको सामान्य बौद्धिक परीक्षणका २० प्रश्नको भाग (स्रोत: लोक सेवा आयोगको पाठ्यक्रम)शाब्दिक तार्किक६ प्रश्नमात्रात्मक तार्किक८ प्रश्नअशाब्दिक तार्किक६ प्रश्नप्रश्न संख्या
नायब सुब्बा प्रथम पत्रको सामान्य बौद्धिक परीक्षणका २० प्रश्नको भाग (स्रोत: लोक सेवा आयोगको पाठ्यक्रम) पूरा आकारमा हेर्नुहोस्

IQ questions loksewa: पाठ्यक्रमले के भन्छ?

लोक सेवा आयोगको पाठ्यक्रम अनुसार सामान्य बौद्धिक परीक्षणका तीन भाग छन्। शाब्दिक तार्किक परीक्षणबाट ६, मात्रात्मक (संख्यात्मक) तार्किक परीक्षणबाट ८ र अशाब्दिक तार्किक परीक्षणबाट ६ प्रश्न आउँछन्। हरेक प्रश्न २ अङ्कको हुन्छ र गलत उत्तरमा ०.४ अङ्क कट्छ। प्रथम पत्रको पूरा समय ४५ मिनेट हो, र क्याल्कुलेटर प्रयोग गर्न पाइँदैन।

पाठ्यक्रममा दिइएका नमुना प्रश्नमा श्रेणीक्रम, अक्षर र संख्याको क्रम, छुटेको संख्या, कोडिङ, लघुत्तम समापवर्त्य, त्रिभुज गन्ने, चित्र मेट्रिक्स र औसतका प्रश्न छन्, र एउटामा "जानकारी अपूर्ण" पनि विकल्पका रूपमा छ। यसले प्रश्न पूरा पढेर मात्र उत्तर छान्ने बानी किन चाहिन्छ भन्ने देखाउँछ। पूरा एकाइ तालिका नायब सुब्बा प्रथम पत्र पाठ्यक्रम मा छ।

शाब्दिक तार्किक परीक्षण (६ प्रश्न)

यस भागमा बोध, शब्दज्ञान, अनुक्रम, समरूपता, वर्गीकरण, कोडिङ-डिकोडिङ, छुटेको अक्षर, दिशा र दूरी, तार्किक विश्लेषण, श्रेणीक्रम, भनाइ र कारण, आगमन, निगमन र कार्य/अवस्थाको सिलसिला पर्छन्।

उदाहरण (कोडिङ): कुनै कोडमा CAT लाई DBU लेखिन्छ भने DOG लाई के लेखिन्छ? हरेक अक्षर एक स्थान अगाडि सरेको छ, त्यसैले उत्तर EPH।

उदाहरण (श्रेणीक्रम): ४० जनाको लाइनमा राम अगाडिबाट १२औँ स्थानमा छन् भने पछाडिबाट कतिऔँ? सूत्र: जम्मा − स्थान + १ = ४० − १२ + १ = २९औँ।

तरिका: कोडिङमा पहिलो दुई अक्षरमा मात्र नियम नजाँच्नुहोस्; सबै अक्षरमा मिल्यो कि मिलेन हेर्नुहोस्। अंग्रेजी वर्णमालाका अक्षरको स्थान (A=1, E=5, J=10, O=15, T=20) याद गर्दा कोडिङ र अनुक्रम दुवै छिटो हुन्छन्।

मात्रात्मक तार्किक परीक्षण (८ प्रश्न)

सबैभन्दा धेरै प्रश्न यही भागबाट आउँछन्। यसमा अनुक्रम, समरूपता, वर्गीकरण, कोडिङ, छुटेको संख्या, साझा गुण, मेट्रिक्स, तथ्यांक व्याख्या र जाँच, अंकगणितीय क्रिया, प्रतिशत, भिन्न, दशमलव, अनुपात, औसत, नाफा-नोक्सान, मिति-पात्रो र समय-काम पर्छन्।

उदाहरण (अनुक्रम): ३, ६, ११, १८, २७, ? फरक ३, ५, ७, ९ हुँदै बढेकाले अर्को फरक ११; उत्तर ३८।

उदाहरण (औसत): पाँच संख्याको औसत २० छ। एउटा संख्या हटाउँदा बाँकी चारको औसत १८ हुन्छ भने हटाइएको संख्या कति? जम्मा १०० − ७२ = २८।

उदाहरण (समय र काम): A ले एउटा काम १० दिनमा र B ले १५ दिनमा सक्छन् भने दुवै मिलेर कति दिनमा सक्छन्? एक दिनको काम १/१० + १/१५ = १/६, त्यसैले ६ दिन।

उदाहरण (प्रतिशत): कुनै वस्तुको मूल्य २० प्रतिशत बढेर फेरि २० प्रतिशत घट्यो भने कुल परिवर्तन? १०० → १२० → ९६, अर्थात् ४ प्रतिशत घटी।

तरिका: १ देखि २० सम्मका वर्ग, १ देखि १० सम्मका घन र सामान्य भिन्नको प्रतिशत (१/४ = २५%, १/८ = १२.५%) याद गर्नुहोस्। विकल्पबाट उल्टो जाँच्दा पनि धेरै प्रश्न छिटो हल हुन्छन्।

अशाब्दिक तार्किक परीक्षण (६ प्रश्न)

यो भाग चित्रमा आधारित हुन्छ: अनुक्रम, समरूपता, वर्गीकरण, तार्किक चित्र विश्लेषण, भेन चित्र, चित्र मेट्रिक्स, वर्ग र त्रिभुजको रचना, आकृति निर्माण, बिन्दु स्थिति, पानीमा र ऐनामा देखिने आकृति, अन्तर्निहित आकृति र चित्रको स्थानान्तरण।

उदाहरण (भेन चित्र): "शिक्षक, महिला, नेपाली" को सम्बन्ध देखाउन तीन वटा एकअर्कामा खप्टिएका वृत्त चाहिन्छन्, किनकि कोही नेपाली महिला शिक्षक हुन सक्छिन् र कोही होइनन्।

तरिका: ऐनाको आकृतिमा दायाँ-बायाँ उल्टिन्छ, माथि-तल उस्तै रहन्छ; पानीको आकृतिमा माथि-तल उल्टिन्छ। चित्रको अनुक्रममा एक पटकमा एउटै तत्त्व (कुना, घुमाइ, रङ वा संख्या) हेर्नुहोस्। त्रिभुज गन्ने प्रश्नमा सानोदेखि ठूलो क्रममा गन्दा दोहोरिँदैन।

धेरैले गर्ने गल्ती

  • प्रश्न पूरा नपढ्ने: "नमिल्ने" सोधेको ठाउँमा "मिल्ने" छान्ने वा "कति जना बीचमा" सोधेको ठाउँमा "कतिऔँ स्थान" लेख्ने।
  • एउटै प्रश्नमा अल्झिने: तीन मिनेट एउटै प्रश्नमा दिँदा अरू दुई सजिला प्रश्न छुट्छन्।
  • "Data inadequate" विकल्प बिर्सने: पाठ्यक्रमको नमुना प्रश्नमै "जानकारी अपूर्ण" विकल्प छ; दिइएको तथ्यले नपुगे यो पनि सही उत्तर हुन सक्छ।
  • हिसाब मनमनै गर्ने: दुई लाइनको हिसाब कापीमा लेख्दा गल्ती धेरै घट्छ।

IQ को अभ्यास कसरी गर्ने?

चार हप्ताको IQ अभ्यासनायब सुब्बा IQ का लागि चार हप्ताको अभ्यास योजना (दिपा एकेडेमीको सुझाव)१हप्ता १: किसिम चिन्नेहरेक किसिमका १० प्रश्न समय नहेरी; नियम र छोटो तरिका कापीमा।२हप्ता २: मात्रात्मकप्रतिशत, अनुपात, औसत, समय-काम र मिति-पात्रोका सूत्र दैनिक।३हप्ता ३: चित्र र शाब्दिकऐना-पानीको आकृति, भेन चित्र, कोडिङ र श्रेणीक्रम।४हप्ता ४: समयसहित२० प्रश्न १८ मिनेटमा; गलत उत्तरको कारण लेख्ने।
नायब सुब्बा IQ का लागि चार हप्ताको अभ्यास योजना (दिपा एकेडेमीको सुझाव) पूरा आकारमा हेर्नुहोस्

दैनिक ३० मिनेट IQ लाई दिनुहोस्: पहिलो १५ मिनेट नयाँ किसिम, बाँकी १५ मिनेट समय लिएर मिश्रित प्रश्न। हरेक गलत उत्तरको कारण (नियम नचिनेको, हिसाब बिग्रेको, प्रश्न गलत पढेको) छुट्टै लेख्नुहोस्; दुई हप्तामा तपाईंको कमजोर किसिम आफैँ देखिन्छ। सुरु गर्न IQ नमुना प्रश्न मा उत्तर र व्याख्यासहितका प्रश्न छन्।

Dipa App मा नायब सुब्बा IQ कोर्सका अभ्यास प्रश्न र टेस्ट छन्, र AI ले तपाईं कमजोर भएका किसिमबाट बढी प्रश्न छानेर दिन्छ; विस्तारमा AI बाट लोकसेवा तयारी।

परीक्षा हलमा समय कसरी मिलाउने?

४५ मिनेटमा ५० प्रश्न भनेको औसत ५४ सेकेन्ड प्रतिप्रश्न हो। GK का ३० प्रश्न १५–१८ मिनेटमा सक्न सके IQ लाई करिब २० मिनेट बाँकी रहन्छ। IQ मा पहिलो चरणमा एक मिनेटभित्र हल हुने प्रश्न गर्नुहोस्, गाह्रो लागेका प्रश्नमा चिनो लगाएर अघि बढ्नुहोस् र अन्त्यमा फर्कनुहोस्।

अनुमानमा उत्तर दिने कि नदिने? दुई विकल्प पक्का हटाउन सक्नुभयो भने उत्तर दिनु गणितीय रूपमा फाइदाजनक हुन्छ; विस्तार नेगेटिभ मार्किङ गाइड र नेगेटिभ मार्किङ क्याल्कुलेटर मा छ।

खरिदारको BOST सँग के फरक छ?

खरिदारको प्रथम पत्रमा IQ को सट्टा आधारभूत कार्यालय सीप परीक्षण (BOST) हुन्छ। अनुक्रम, वर्गीकरण, कोडिङ, दिशा र संख्यात्मक प्रश्न दुवैमा मिल्छन्, तर BOST मा रुजु, फाइलिङ र निर्देशन पालनाजस्ता कार्यालयका सीप थपिन्छन् भने नासुको IQ मा चित्रमा आधारित अशाब्दिक भाग छुट्टै छ। दुवै परीक्षा दिँदै हुनुहुन्छ भने साझा किसिमबाट सुरु गर्नुहोस्; BOST को विस्तार BOST गाइड मा छ।

मिति-पात्रो, घडी र तथ्यांकका प्रश्न

मात्रात्मक भागमा मिति-पात्रो र तथ्यांक व्याख्या पाठ्यक्रममै नाम लिएर राखिएका छन्। यी प्रश्न नियम थाहा भए एक मिनेटभित्र हल हुन्छन्।

उदाहरण (पात्रो): कुनै महिनाको १ गते सोमबार छ भने सोही महिनाको २२ गते कुन बार? २१ दिनपछि, अर्थात् ठ्याक्कै तीन हप्तापछि, त्यसैले सोमबार नै। ७ ले भाग गर्दा बाँकी रहने दिन मात्र गन्नुहोस्।

उदाहरण (घडी): ३ बजेको समयमा घण्टा र मिनेटको सुईबीचको कोण कति? घडीको हरेक घण्टाको चिह्नबीच ३० डिग्री हुन्छ, त्यसैले ३ × ३० = ९० डिग्री।

उदाहरण (तथ्यांक व्याख्या): एउटा कार्यालयमा पहिलो वर्ष २०० र दोस्रो वर्ष २५० सेवाग्राही आए भने वृद्धि कति प्रतिशत? (२५० − २००) ÷ २०० × १०० = २५ प्रतिशत। तथ्यांकका प्रश्नमा पहिले के सोधेको छ (फरक, प्रतिशत, औसत वा अनुपात) छुट्याउनुहोस्, अनि मात्र हिसाब गर्नुहोस्।

उदाहरण (अनुपात): ६० रुपैयाँलाई २:३ को अनुपातमा बाँड्दा ठूलो भाग कति? जम्मा भाग ५, एक भाग १२, ठूलो भाग ३ × १२ = ३६ रुपैयाँ।

IQ को तयारी कहिले सुरु गर्ने?

GK पढ्न धेरै समय लाग्ने भएकाले धेरैले IQ लाई अन्तिम महिनामा राख्छन्। यो गल्ती हो। IQ को गति र शुद्धता बिस्तारै बढ्छ, त्यसैले तयारीको पहिलो हप्तादेखि नै दैनिक थोरै समय IQ लाई दिनुहोस्। GK र IQ सँगै अघि बढ्दा परीक्षाको अन्तिम महिनामा दुवैको दोहोर्‍याइमा समय पुग्छ।

निष्कर्ष

IQ मा अङ्क ल्याउन प्रतिभा होइन, अभ्यास चाहिन्छ। तीनै भागका किसिम चिन्नुहोस्, सूत्र र छोटो तरिका कापीमा राख्नुहोस्, र अन्तिम दुई हप्ता समय लिएर पूरा सेट गर्नुहोस्। पूरा तयारीको योजना नायब सुब्बा तयारी पृष्ठमा छ।

Summary in English

A practical guide to the General Mental Ability Test (IQ/GMAT) in Nayab Subba Paper I: 20 questions worth 40 marks, split into verbal (6), quantitative (8) and non-verbal (6) reasoning as set by the PSC syllabus. It explains each question type with a worked example, common traps, a four-week practice plan and how to manage time under negative marking.

धेरै सोधिने प्रश्न

नायब सुब्बाको IQ मा कति प्रश्न आउँछन्?

प्रथम पत्रका ५० प्रश्नमध्ये २० प्रश्न सामान्य बौद्धिक परीक्षणबाट आउँछन्, प्रत्येक २ अङ्क गरी ४० अङ्क। पाठ्यक्रमअनुसार शाब्दिकबाट ६, मात्रात्मकबाट ८ र अशाब्दिकबाट ६ प्रश्न।

IQ मा क्याल्कुलेटर प्रयोग गर्न पाइन्छ?

पाइँदैन। आयोगको पाठ्यक्रमअनुसार बहुवैकल्पिक प्रश्न हुने परीक्षामा कुनै प्रकारको क्याल्कुलेटर प्रयोग गर्न पाइँदैन, त्यसैले मनमनै र कापीमा छोटो हिसाब गर्ने अभ्यास चाहिन्छ।

IQ गलत भयो भने कति अङ्क कट्छ?

हरेक गलत उत्तरमा त्यस प्रश्नको २० प्रतिशत, अर्थात् ०.४ अङ्क कट्छ। उत्तर नदिएको प्रश्नमा अङ्क पनि पाइँदैन, कट्टा पनि हुँदैन।

स्रोत

यो विषय पढ्न

Dipa App मा पढ्नुहोस्

कोर्स किन्ने, Live Class हेर्ने र दैनिक अभ्यास गर्ने काम एपबाट हुन्छ। भुक्तानी एपभित्रै eSewa बाट गर्न सकिन्छ।

लेखक

दिपा एकेडेमी सम्पादकीय टोली

दिपा एकेडेमीका लेख यो टोलीले तयार गर्छ र लोक सेवा आयोगका आधिकारिक पाठ्यक्रम, सूचना र कानुनसँग भिडाएर मात्र प्रकाशित गर्छ।

यो पनि पढ्नुहोस्