खरिदार प्रथम पत्र पाठ्यक्रम: सामान्य ज्ञान र BOST (Kharidar First Paper Syllabus)
खरिदार प्रथम पत्रको आधिकारिक पाठ्यक्रम: सामान्य ज्ञानका ५ एकाइ (६/६ प्रश्न) र आधारभूत कार्यालय सीप परीक्षणका १० किसिम (२/२ प्रश्न), अङ्कभारसहित।
खरिदारको प्रथम पत्र "सामान्य ज्ञान तथा आधारभूत कार्यालय सीप परीक्षण" हो: ५० बहुवैकल्पिक प्रश्न, प्रत्येक २ अङ्क, ४५ मिनेट, पास अङ्क ४५। यस पृष्ठमा लोक सेवा आयोगको Kharidar first paper syllabus का सबै एकाइ छन्, आधिकारिक PDF बाट।
Kharidar first paper syllabus: खण्ड (A) सामान्य ज्ञान (६० अङ्क, ३० प्रश्न)
१. सौर्यमण्डल र भूगोल (६ प्रश्न, १२ अङ्क)
- सौर्यमण्डल र पृथ्वीसम्बन्धी सामान्य जानकारी।
- विश्वको भूगोल: महादेश, महासागर, ध्रुव, अक्षांश, देशान्तर, समय, दूरी, पर्वतशृङ्खला, भूकम्प, ज्वालामुखी, नदी, हिमनदी, ताल, जलवायु।
- नेपालको भूगोल: भौगोलिक अवस्था, धरातलीय स्वरूप र प्राकृतिक सम्पदा (जलस्रोत, जीवजन्तु, वनस्पति, माटो, खनिज, पहाड)।
२. इतिहास (६ प्रश्न, १२ अङ्क)
- विश्वको इतिहास: औद्योगिक क्रान्ति, फ्रान्सको राज्यक्रान्ति, अमेरिकी स्वतन्त्रता संग्राम, रुसी (अक्टोबर) क्रान्ति, प्रथम र द्वितीय विश्वयुद्ध, भारतीय स्वतन्त्रता संग्राम: घटना, कारण र परिणाम।
- नेपालको इतिहास: किराँत, लिच्छवि र मध्यकालको सामाजिक, सांस्कृतिक, आर्थिक र राजनीतिक अवस्था; एकीकरणदेखि हालसम्मको आधुनिक इतिहास।
३. नेपालको सामाजिक, आर्थिक अवस्था र शासनपद्धति (६ प्रश्न, १२ अङ्क)
- सामाजिक अवस्था, परम्परा, मूल्य-मान्यता, धर्म, जातजाति, भाषा, संस्कृति, कला, साहित्य, संगीत, सांस्कृतिक सम्पदा।
- आर्थिक परिसूचक: आर्थिक वृद्धि, कुल गार्हस्थ्य उत्पादन, प्रतिव्यक्ति आय, विप्रेषण, वैदेशिक लगानी, वैदेशिक सहयोग।
- आर्थिक अवस्था: कृषि, उद्योग, व्यापार, पर्यटन, यातायात, सञ्चार, विकास योजना।
- शासनपद्धति र सरकार: संविधान, संघीय शासन प्रणाली र राजनीतिक व्यवस्था।
४. विज्ञान प्रविधि, जनस्वास्थ्य र वातावरण (६ प्रश्न, १२ अङ्क)
- मानव जीवनमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने विज्ञानका प्रमुख आविष्कार र नवीनतम गतिविधि।
- जनस्वास्थ्य, रोग, खाद्य र पोषण।
- पर्यावरण, जैविक विविधता, दिगो विकास, जलवायु परिवर्तन, वातावरण व्यवस्थापन, प्रदूषण, जनसंख्या, शहरीकरण र बसाइँसराइ।
५. अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र समसामयिक गतिविधि (६ प्रश्न, १२ अङ्क)
- संयुक्त राष्ट्रसंघ र क्षेत्रीय संगठन (सार्क, आसियान, युरोपियन युनियन)।
- राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय महत्त्वका समसामयिक गतिविधि, महत्त्वपूर्ण व्यक्तित्व र विचारक।
सामान्य ज्ञानमा यथासम्भव Level I का ६० प्रतिशत (१८) र Level II का ४० प्रतिशत (१२) प्रश्न सोधिन्छन्।
खण्ड (B): आधारभूत कार्यालय सीप परीक्षण, BOST (४० अङ्क, २० प्रश्न)
दस किसिमका परीक्षणबाट २/२ प्रश्न आउँछन्:
- रुजु गर्ने (Verification): तथ्यांक, संख्या वा शाब्दिक सूचना जाँच्ने, त्रुटि वा समानता-भिन्नता पत्ता लगाउने।
- खाली स्थान वा क्रम पूरा गर्ने (Completion): शाब्दिक, संख्यात्मक वा चित्रात्मक क्रम, ढाँचा वा मेट्रिक्स पूरा गर्ने।
- वर्गीकरण (Classification): नमिल्ने छुट्याउने।
- सम्बन्ध परीक्षण (Analogy): दिइएको जोडाको सम्बन्ध पहिचान।
- फाइलिङ अभिरुचि (Filing aptitude): वर्णमाला, संख्या वा कालक्रम मिलाउने।
- निर्देशन अनुसरण (Following instructions): लिखित निर्देशन हुबहु पालना।
- संख्यात्मक चातुर्यता (Numerical reasoning): सामान्य अंकगणितीय क्रिया।
- कोडिङ र भिडान (Coding and matching)।
- विश्लेषणात्मक तार्किकता (Analytical reasoning)।
- दिशा र दूरी (Direction and distance)।
पाठ्यक्रमअनुसार BOST ले छिटो पढ्ने, सूचना तुलना गर्ने, निर्देशन पालना गर्ने र सामान्य निर्णय लिने क्षमता जाँच्छ; यो कक्षा १० उत्तीर्ण शिक्षित व्यक्तिले उत्तर दिन सक्ने स्तरको हुन्छ।
प्रश्नको भार हेरेर पढ्ने
पाँचै GK एकाइबाट बराबर ६ प्रश्न आउने भएकाले कुनै एक एकाइमा मात्र धेरै समय नदिनुहोस्। एकाइ ३ (समाज, अर्थ र शासन) मा संविधान र संघीयताका प्रश्नले द्वितीय पत्रमा पनि काम लाग्छ। एकाइ ५ को समसामयिक हरेक वर्ष फेरिन्छ, त्यसैले परीक्षाअघिका ६–१२ महिनाका मुख्य घटना पढ्नुहोस्।
BOST मा २० प्रश्न ४० अङ्कका हुन्छन्, जुन GK का कुनै पनि एकाइभन्दा बढी हो। तर BOST का प्रश्न घोकेर होइन, बारम्बार अभ्यासले छिटो हुन्छन्। हरेक किसिमका प्रश्नमा औसत ४०–५० सेकेन्डमा उत्तर दिन सक्ने लक्ष्य राख्नुहोस्, किनकि ५० प्रश्नका लागि ४५ मिनेट मात्र हुन्छ।
यो पत्र कसरी पढ्ने?
BOST का हरेक किसिमको उदाहरणसहित व्याख्या BOST गाइड मा छ। एकाइअनुसार अभ्यास गर्न खरिदार नमुना प्रश्न र BOST नमुना प्रश्न हेर्नुहोस्। पूरा पाठ्यक्रम खरिदार पाठ्यक्रम मा, र परीक्षाको ढाँचा खरिदार परीक्षा प्रणाली मा छ।
Summary in English
Kharidar Paper I syllabus (PSC, from FY 2081/82): Section A general knowledge in five units of six questions each, and Section B Basic Office Skills Test (BOST) with ten test types of two questions each; 50 MCQs, 100 marks, 45 minutes, pass mark 45.
धेरै सोधिने प्रश्न
खरिदार प्रथम पत्रमा GK का कुन एकाइबाट कति प्रश्न आउँछन्?
पाँचै एकाइबाट ६/६ प्रश्न (१२/१२ अङ्क): सौर्यमण्डल र भूगोल, इतिहास, सामाजिक-आर्थिक अवस्था र शासनपद्धति, विज्ञान-स्वास्थ्य-वातावरण, र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध तथा समसामयिक।
Level I र Level II प्रश्न भनेको के हो?
पाठ्यक्रमअनुसार सामान्य ज्ञानमा यथासम्भव ६० प्रतिशत Level I (चार विकल्पका सामान्य MCQ) र ४० प्रतिशत Level II (जोडा मिलाउने, खाली ठाउँ भर्ने, कारण-प्रभावजस्ता बहुवैकल्पिक) प्रश्न सोधिन्छन्, अर्थात् १८ र १२।
BOST को स्तर कस्तो हुन्छ?
पाठ्यक्रमअनुसार BOST कुनै खास विषयमा आधारित हुँदैन; कक्षा १० उत्तीर्ण शिक्षित व्यक्तिले उत्तर दिन सक्ने स्तरको हुन्छ र घोक्ने भन्दा विश्लेषण क्षमता जाँच्छ।
स्रोत
- खरिदार वा सो सरह पाठ्यक्रम: प्रथम चरण (PDF), लोक सेवा आयोग (2024-07-25)
यो विषय पढ्न
खरिदार सामान्य ज्ञान (GK): प्रथम पत्र
खरिदार प्रथम पत्रको GK (६० अङ्क) — ५ Unit, Video, Notes र MCQ Practice सहित।
खरिदार कार्यालय आधारभूत सीप (BOST): प्रथम पत्र
खरिदार BOST (४० अङ्क) — १० प्रकारका प्रश्नको Trick र Timed Drill।
खरिदार प्रथम पत्र प्याक: स्क्रिनिङ पास गर्ने पूरा तयारी
GK + BOST + मोक टेस्ट + Current Affairs — खरिदार स्क्रिनिङका लागि एकै प्याकमा।
Dipa App मा पढ्नुहोस्
कोर्स किन्ने, Live Class हेर्ने र दैनिक अभ्यास गर्ने काम एपबाट हुन्छ। भुक्तानी एपभित्रै eSewa बाट गर्न सकिन्छ।
लेखक
दिपा एकेडेमी सम्पादकीय टोली
दिपा एकेडेमीका लेख यो टोलीले तयार गर्छ र लोक सेवा आयोगका आधिकारिक पाठ्यक्रम, सूचना र कानुनसँग भिडाएर मात्र प्रकाशित गर्छ।