साप्ताहिक समसामयिक: पर्यटन, अर्थतन्त्र र भारत सम्बन्ध (Current Affairs Week 45 2026)
कात्तिक १६–२२, २०८३ का मुख्य घटना: पर्यटन र गरिबीका तथ्याङ्क, भारतीय विदेश सचिवको भ्रमण, WTO समीक्षा, जलविद्युत, साइबर ठगी केन्द्र र विद्युत माग।
Current affairs week 45 2026: २०८३ कात्तिक १६ देखि २०८३ कात्तिक २२ (2 Nov 2026–8 Nov 2026) सम्मका लोकसेवाका लागि महत्त्वपूर्ण घटना, हरेक समाचारको स्रोतसहित; अन्त्यमा अभ्यास प्रश्न छन्।
यो सारांश कसरी प्रयोग गर्ने: हरेक समाचारबाट एउटा तथ्य (मिति, संख्या, निकाय वा व्यक्ति) छोटो नोटमा टिप्नुहोस् र हप्ताको अन्त्यमा दोहोर्याउनुहोस्। समसामयिक प्रश्न प्रायः यस्तै तथ्यबाट बन्छन्, तर परीक्षाअघि मूल स्रोतबाट तथ्य फेरि जाँच्नुहोस्।
Current affairs week 45 2026: मुख्य घटना
अक्टोबरमा अमेरिका नेपालको सबैभन्दा ठूलो पर्यटक स्रोत बजार
नेपाल पर्यटन बोर्डको तथ्याङ्कअनुसार अक्टोबर २०२६ मा अमेरिकाबाट १७,४३७ पर्यटक आए, जुन अघिल्लो वर्षको सोही महिनाभन्दा ३१.२४ प्रतिशत बढी हो; यसरी पहिलो पटक अमेरिकाले भारतलाई उछिन्यो। भारतबाट १२,०९७ पर्यटक आए, जुन ३० प्रतिशत कम हो। अक्टोबरमा जम्मा १,३२,८१४ विदेशी पर्यटक भित्रिए।
परीक्षामा किन महत्त्वपूर्ण: पर्यटन, अर्थतन्त्र र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका प्रश्नमा तथ्याङ्क र स्रोत बजार सोधिन्छ।
स्रोत: द काठमाडौं पोस्ट
विश्व बैंक: नेपालमा अति गरिबी २.४ प्रतिशत, आधाभन्दा बढी आर्थिक रूपमा जोखिममा
विश्व बैंकको Nepal Poverty and Equity Brief अनुसार दैनिक ३ डलरको अन्तर्राष्ट्रिय रेखाबाट मापन गर्दा सन् २०२२ मा नेपालमा अति गरिबी २.४ प्रतिशत थियो। तर दैनिक ८.३० डलरको रेखामुनि ५२.७ प्रतिशत जनसंख्या आर्थिक रूपमा जोखिममा छ। राष्ट्रिय गरिबी रेखा (वार्षिक प्रतिव्यक्ति उपभोग रु ७२,९०८) अनुसार करिब पाँचमा एक नेपाली गरिब छन्।
परीक्षामा किन महत्त्वपूर्ण: गरिबी, असमानता र विकासका सूचक द्वितीय पत्रको आर्थिक खण्डमा सोधिन्छन्।
स्रोत: द काठमाडौं पोस्ट
विश्व बैंक: युवा जनसंख्यालाई आर्थिक लाभमा बदल्न नेपालसँग करिब दुई दशक
विश्व बैंकको 'Demographic Change in South Asia: From Tailwinds to Headwinds for Development' प्रतिवेदनअनुसार नेपालको काम गर्ने उमेरको जनसंख्या सन् २०४७ मा उच्च बिन्दुमा पुग्नेछ र सन् २०५९ सम्म नेपाल वृद्ध समाज बन्ने अनुमान छ। प्रतिवेदनले उत्पादनशील रोजगारी, निजी क्षेत्र, साना उद्यमका लागि वित्त र शिक्षा-सीप-स्वास्थ्यमा लगानी सुझाएको छ।
परीक्षामा किन महत्त्वपूर्ण: जनसांख्यिकीय लाभांश र जनसंख्या व्यवस्थापन द्वितीय पत्रमा सोधिन्छ।
स्रोत: द काठमाडौं पोस्ट
मिस्रीसँगको वार्ता: पुनर्निर्माणका लागि नेपालले दुई अर्ब डलरभन्दा बढी सहयोग माग्यो
काठमाडौं भ्रमणमा भारतीय विदेश सचिव विक्रम मिस्रीले अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्ले, परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल र ऊर्जामन्त्री विराजभक्त श्रेष्ठलगायतसँग भेटे। नेपालले बाढी पुनर्निर्माणका लागि १ अर्ब डलरको ऋण सुविधासहित दुई अर्ब डलरभन्दा बढी सहयोग मागेको छ। प्रधानमन्त्रीको भारत भ्रमण नोभेम्बर २२–२५ मा हुने सम्भावना छ, तर मिति आधिकारिक रूपमा घोषणा भएको छैन।
परीक्षामा किन महत्त्वपूर्ण: उच्चस्तरीय भ्रमणको तयारी र सहयोगका विषय अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका प्रश्न बन्छन्।
स्रोत: द काठमाडौं पोस्ट
WTO को व्यापार नीति समीक्षा: उत्पादन क्षेत्र कमजोर, निर्यात भारतमा केन्द्रित
विश्व व्यापार संगठनको सचिवालयले नेपालको व्यापार नीति समीक्षा (Trade Policy Review) मा उत्पादन क्षेत्रले कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा ४.९ प्रतिशत मात्र योगदान दिएको र वस्तु निर्यातको करिब ६८ प्रतिशत भारत जाने उल्लेख गरेको छ। विप्रेषण कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको २५.३ प्रतिशत र वस्तु व्यापार घाटा २४.३ प्रतिशत छ।
परीक्षामा किन महत्त्वपूर्ण: विश्व व्यापार संगठन, व्यापार घाटा र विप्रेषणका तथ्याङ्क अर्थतन्त्र एकाइमा सोधिन्छन्।
स्रोत: द काठमाडौं पोस्ट
भारतीय कम्पनीसँग नेपालका ४,७०० मेगावाटका जलविद्युत आयोजना, निर्माणमा एउटा मात्र
भारतीय कम्पनीहरूले नेपालमा अरुण-३ (९०० मेगावाट), अरुण-४, तल्लो अरुण, माथिल्लो कर्णाली, पश्चिम सेती, सेती नदी-६ र फुकोट कर्णाली गरी करिब ४,७०० मेगावाटका सात आयोजना लिएका छन्। तीमध्ये अरुण-३ मात्र निर्माणाधीन छ; यसको विद्युत उत्पादनतर्फको काम ७७.५ प्रतिशत सकिएको र सम्पन्न गर्ने संशोधित समयसीमा सन् २०२८ को मार्च मध्य छ।
परीक्षामा किन महत्त्वपूर्ण: जलविद्युत आयोजना र ऊर्जा सहकार्य भूगोल र अर्थतन्त्र दुवैमा सोधिन्छन्।
स्रोत: द काठमाडौं पोस्ट
अनलाइन ठगी रोक्न चौबीसै घण्टा चल्ने एकीकृत केन्द्र
गृह मन्त्रालय र नेपाल प्रहरीले सामाखुसीस्थित साइबर ब्युरोको भवनमा एकीकृत एन्टी-साइबर स्क्याम रेस्पोन्स सेन्टर स्थापना गरेका छन्, जुन नोभेम्बर ६ बाट सञ्चालनमा आउने भएको थियो। केन्द्रले ठगीको रकम रोक्का गर्ने र ठग समूहको सञ्जाल तोड्ने काम गर्छ; उजुरी हटलाइन, नागरिक एप, नेपाल प्रहरी एप र अनलाइन पोर्टलबाट दिन सकिन्छ।
परीक्षामा किन महत्त्वपूर्ण: साइबर अपराध र डिजिटल सुरक्षा विज्ञान प्रविधि र सुशासनका प्रश्नमा आउँछन्।
स्रोत: द काठमाडौं पोस्ट
लक्ष्मीपूजाको साँझ विद्युतको माग १,८१३ मेगावाट पुग्यो
नेपाल विद्युत प्राधिकरणको भार प्रेषण केन्द्रअनुसार लक्ष्मीपूजाको साँझ राष्ट्रिय प्रणालीको माग १,८१३ मेगावाट पुग्यो, जुन प्राधिकरणको करिब १,७०० मेगावाटको प्रक्षेपणभन्दा ११३ मेगावाट बढी हो। कुल उपलब्ध २,४००.३० मेगावाटमध्ये ५८७.३० मेगावाट भारत निर्यात भयो र आपूर्ति अवरुद्ध भएन।
परीक्षामा किन महत्त्वपूर्ण: ऊर्जा उत्पादन, माग र निर्यातका तथ्याङ्क अर्थतन्त्र र भूगोलका प्रश्नमा सोधिन्छन्।
स्रोत: द काठमाडौं पोस्ट
साउदी अरबले पर्यटन र प्रशासनिक ९७ पदमा स्वदेशी कर्मचारी अनिवार्य गर्यो
साउदी अरबको मानव संसाधन तथा सामाजिक विकास मन्त्रालयले पर्यटनका २८ र प्रशासनिक तथा सहायक ६९ गरी ९७ पदमा स्थानीयकरणको कोटा तोकेको छ। प्रशासनिक ६९ पद अक्टोबर ४ देखि शतप्रतिशत साउदी नागरिकले भर्नुपर्ने भएको छ। साउदी अरबमा करिब ४ लाख नेपाली काम गर्छन्।
परीक्षामा किन महत्त्वपूर्ण: वैदेशिक रोजगार र श्रम आप्रवासनका प्रश्नमा गन्तव्य मुलुकका नीति सोधिन्छन्।
स्रोत: द काठमाडौं पोस्ट
अभ्यास प्रश्न (MCQ)
१. अक्टोबर २०२६ मा नेपाल आएका कुल विदेशी पर्यटक कति थिए?
(क) १२,०९७ (ख) १७,४३७ (ग) १,३२,८१४ (घ) ११,४७,५४८
उत्तर: (ग) १,३२,८१४ — नेपाल पर्यटन बोर्डअनुसार १,३२,८१४।
२. विश्व बैंकको अनुमानअनुसार नेपालको काम गर्ने उमेरको जनसंख्या कुन वर्ष उच्च बिन्दुमा पुग्छ?
(क) २०३० (ख) २०४० (ग) २०४७ (घ) २०५९
उत्तर: (ग) २०४७ — २०४७ मा; २०५९ सम्म वृद्ध समाज बन्ने अनुमान।
३. WTO को समीक्षाअनुसार नेपालको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा विप्रेषणको हिस्सा करिब कति छ?
(क) ४.९% (ख) १३% (ग) २४.३% (घ) २५.३%
उत्तर: (घ) २५.३% — विप्रेषण २५.३ प्रतिशत र व्यापार घाटा २४.३ प्रतिशत।
४. अरुण-३ जलविद्युत आयोजनाको क्षमता कति हो?
(क) ४५० मेगावाट (ख) ६७९ मेगावाट (ग) ९०० मेगावाट (घ) १,२०० मेगावाट
उत्तर: (ग) ९०० मेगावाट — अरुण-३ को क्षमता ९०० मेगावाट।
५. अनलाइन ठगीविरुद्धको एकीकृत केन्द्र कहाँ स्थापना गरिएको छ?
(क) सिंहदरबार (ख) नक्साल (ग) सामाखुसी (घ) बबरमहल
उत्तर: (ग) सामाखुसी — नेपाल प्रहरी साइबर ब्युरोको सामाखुसीस्थित भवनमा।
६. लक्ष्मीपूजाको साँझ भारत निर्यात भएको विद्युत कति थियो?
(क) ११३ मेगावाट (ख) ४८९.५० मेगावाट (ग) ५८७.३० मेगावाट (घ) १,८१३ मेगावाट
उत्तर: (ग) ५८७.३० मेगावाट — कुल २,४००.३० मेगावाटमध्ये ५८७.३० मेगावाट निर्यात।
७. नेपालको राष्ट्रिय गरिबी रेखा (वार्षिक प्रतिव्यक्ति उपभोग) कति हो?
(क) रु ५०,००० (ख) रु ७२,९०८ (ग) रु १,००,००० (घ) रु १,२०,०००
उत्तर: (ख) रु ७२,९०८ — विश्व बैंकको ब्रिफमा उल्लेखित राष्ट्रिय रेखा रु ७२,९०८।
थप पढ्नुहोस्: सबै समसामयिक · Current Affairs साप्ताहिक कोर्स · समसामयिक घटना कसरी पढ्ने · दिपा एकेडेमीका सुविधा
Summary in English
Weekly current-affairs digest for ISO week 45 of 2026 (2 Nov 2026 to 8 Nov 2026): tourism, poverty and demographics, the Misri visit, the WTO review, Indian-held hydropower, the anti-scam centre, Laxmi Puja power demand, Saudi job rules, each item with its source and why it matters for Lok Sewa, plus practice MCQs.
स्रोत
- US overtakes India as Nepal's largest tourism source market for first time, द काठमाडौं पोस्ट (2026-11-02)
- Extreme poverty has nearly disappeared in Nepal, but half remain economically vulnerable, द काठमाडौं पोस्ट (2026-11-02)
- Nepal has two decades to turn its youth bulge into an economic dividend, World Bank reports, द काठमाडौं पोस्ट (2026-11-03)
- In Kathmandu, Misri discusses potential agenda for PM Shah's India visit, द काठमाडौं पोस्ट (2026-11-05)
- WTO flags Nepal's weak manufacturing base and narrow export markets, द काठमाडौं पोस्ट (2026-11-05)
- India secures 4,700MW in Nepal, but little progress on projects, द काठमाडौं पोस्ट (2026-11-05)
- Nepal sets up round-the-clock centre to combat online financial scams, द काठमाडौं पोस्ट (2026-11-06)
- Nepal's peak electricity demand hits 1,813MW on Laxmi Puja evening, द काठमाडौं पोस्ट (2026-11-08)
- Saudi Arabia restricts foreign workers in 97 tourism and administrative job titles, द काठमाडौं पोस्ट (2026-11-08)
यो विषय पढ्न
Current Affairs साप्ताहिक: समसामयिक घटनाक्रम
हरेक हप्ता नयाँ Current Affairs Note र Monthly Quiz — नासु र खरिदार दुवैका लागि।
Dipa App मा पढ्नुहोस्
कोर्स किन्ने, Live Class हेर्ने र दैनिक अभ्यास गर्ने काम एपबाट हुन्छ। भुक्तानी एपभित्रै eSewa बाट गर्न सकिन्छ।
लेखक
दिपा एकेडेमी सम्पादकीय टोली
दिपा एकेडेमीका लेख यो टोलीले तयार गर्छ र लोक सेवा आयोगका आधिकारिक पाठ्यक्रम, सूचना र कानुनसँग भिडाएर मात्र प्रकाशित गर्छ।